facebook vimeo

Projectenoverzicht

Paradisolezing 6 - Sander Bais

zondag 11 oktober 2020, Paradiso Amsterdam

LET OP: NIEUWE DATUM
Entreekaarten voor de oude datum (24 mei) kunnen ook op de nieuwe datum worden gebruikt.

De mens heeft de aarde in zijn greep. Er wordt wel gezegd dat we in het Antropoceen zijn beland – het tijdperk van de mens. Van de circa acht miljoen soorten dieren en planten die de aarde kent, worden er bijna een miljoen met uitsterven bedreigd. De lange – maar in het perspectief van de eeuwigheid nog maar korte – geschiedenis van planeet Aarde heeft soorten zien komen en zien gaan. Is de mens een blijvertje of zijn ook wij gedoemd te verdwijnen? Wanneer we spreken over de kosmos, spreken we per definitie van cycli. Alles komt en gaat, wordt gebruikt en opnieuw gebruikt. In de Paradisolezingen 2020 benaderen acht topwetenschappers verschillende aspecten van de evolutie, het ontstaan en verdwijnen van soorten en de rol van de mens in dit geheel.

Op zondag 11 oktober 2020 houdt Prof. dr. ir. Sander Bais (emeritus hoogleraar Theoretische fysica, Universiteit van Amsterdam/Santa Fe Institute for Complexity) de zesde Paradisolezing in de serie De Circulaire Kosmos. Zijn lezing is getiteld Orde en chaos: grenzen aan voorspelbaarheid.

Een brede theoretische reflectie op de veelheid van dynamische systemen waarmee de wetenschap zich bezighoudt, van de allerkleinste tot de allergrootste schalen, zowel ruimtelijk als qua tijd. Quantumsystemen, ecologieën, vloeistoffen, epidemieën, vloeibare kristallen, supergeleiders, mensenmenigten, de economie of het klimaat, en waarom niet: de Kosmos. Discreet of continu, meestal gaat het om netwerken van veel met elkaar wisselwerkende componenten of constituenten (agents). De centrale vraag is het collectieve gedrag van dit soort systemen te doorgronden. Vaak doen zich emergente verschijnselen voor en is het geheel meer dan de som van de delen. In de complexity science staat het mathematisch en computationeel modelleren hiervan centraal om zo de collectieve verschijnselen te beschrijven en zo mogelijk, te voorspellen. In hoeverre zijn zulke systemen cyclisch?

Afhankelijk van extern aan te passen parameters (contraints) kan het gedrag drastisch veranderen, en treden er fase-overgangen (tipping points) op en komt de vraag op wat die andere fasen zijn en in hoeverre dit soort overgangen reversibel zijn (hysterese). Sommige toestanden of regimes blijken chaotisch te zijn ook al is het systeem zelf deterministisch. Kunnen we evolutionaire processen, waarin in zekere zin sprake is van zelfoverstijging, hiermee in kaart brengen en begrijpen?

[foto's en filmpjes van voorgaande Paradisolezingen]


De Paradisolezingen worden georganiseerd door Verstegen & Stigter culturele projecten en Paradiso, met steun van NEMO Kennislink, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen. Met dank aan Rijksmuseum Boerhaave, VPRO en Quest.