facebook vimeo

Kaartverkoop

Zegge & schrijve (1) - Kristin Kleber en Joop Keesmaat

zondag 07 februari 2021, Paradiso Amsterdam

Onder schrift verstaan wij een systeem om taal grafisch weer te geven. Met behulp van schrift kan men een boodschap vastleggen en over een afstand in ruimte en tijd vervoeren. Volgens de taalkundige John DeFrancis is pas sprake van een volledig schrift wanneer een systeem van grafische symbolen kan worden gebruikt om iedere denkbare gedachte uit te drukken.
Wij kunnen ons de wereld niet meer voorstellen zónder schrift. Geen kranten, geen boeken, geen brieven, geen websites, geen naambordjes, geen Wordfeud, geen chocoladeletters. Het alfabet is zo’n vanzelfsprekend onderdeel van ons dagelijks leven geworden dat we nog maar zelden stilstaan bij de herkomst van het schrift, terwijl het toch een van de invloedrijkste uitvindingen van onze beschaving is. Waar zouden we nu zijn zonder het schrift? En hoe zijn mensen ooit op het idee gekomen om vluchtige klanken te materialiseren?
Het begon ongeveer 5000 jaar geleden met een pictografisch schrift, waarin ieder begrip een eigen teken had. Dit beeldschrift vereenvoudigde zich geleidelijk tot een lettergrepenschrift, en uiteindelijk tot een alfabet, dat als enorm voordeel had dat het nog maar enkele tientallen tekens nodig heeft om mee te kunnen schrijven en lezen.

In de mini-serie ‘Zegge & Schrijve’ gaan twee gerenommeerde taalwetenschappers in op de oorsprong van het schrift en de overgang van mondeling overgeleverde teksten naar geschreven bronnen.
Beide lezingen zijn gecombineerd met een optreden waarin de theoretische informatie uit de lezingen tot leven wordt gebracht.

11.00 – 12.00 uur lezing Prof. dr. Kristin Kleber

VAN WOORD NAAR BEELD EN TERUG
Over de uitvinding van het schrift in het Oude Nabije Oosten

Het schrift is een van de invloedrijkste uitvindingen van onze beschaving geweest, en tegelijk ook een van de wonderlijkste. Waar zouden we nu zijn zonder het schrift? Maar ook, hoe kwamen mensen ooit op het idee om vluchtige klanken te materialiseren? Het oudste schrift ter wereld is uitgevonden rond 3400 v. Chr. in Mesopotamië, het land tussen de rivieren de Eufraat en de Tigris. Kristin Kleber legt uit hoe het idee voor dit zogenaamde ‘spijkerschrift’ waarschijnlijk is ontstaan en hoe dit complexe schriftsysteem functioneerde. Ook geeft zij mogelijke redenen waarom men het moeilijke spijkerschrift bleef gebruiken zelfs nadat in het tweede millennium v. Chr. het veel makkelijkere alfabet was uitgevonden. Ten slotte bespreekt Kristin Kleber in haar lezing de relatie tussen het spijkerschrift en de talen waarvoor het gebruikt werd. De eerste taal waarin geschreven werd, was het Sumerisch. Toen de Akkadiërs het schrift voor hun eigen, totaal anders gestructureerde taal overnamen, veranderde echter ook het schriftsysteem. Het Gilgamesj-epos, waaruit acteur Joop Keesmaat na de pauze een deel zal voordragen, is zowel in het Sumerisch als in het Akkadisch aan ons overgeleverd.

Kristin Kleber is hoogleraar Oude Nabije Oosten Studies in Münster, Duitsland. Zij doet onderzoek naar de samenleving in het oude Mesopotamië, in het bijzonder in Babylonië in het eerste millennium voor Christus. 

12.15 – 13.00 uur voordracht Joop Keesmaat
GILGAMESJ

Joop Keesmaat is acteur en was onder meer verbonden aan Toneelgroep Theater in Arnhem, Poloog, Het Zuidelijk Toneel en het Ro Theater. Vijfentwintig jaar geleden begon Joop Keesmaat met het omwerken van literaire klassieken tot solovoorstellingen. Voor zijn bewerking van Gilgamesj maakte Joop Keesmaat gebruik van de vertaling van Theo de Feyter.

>> De lezingen vinden plaats op zondagochtend in Paradiso, Weteringschans 6, Amsterdam, van 11.00 tot 13.00 uur.
Kaarten kosten € 20,-. Vrienden van V&S, AWN-leden en relaties van het RMO betalen € 15,-, studenten € 5,-.



De tweede lezing in de serie Zegge & schrijve

zondag 21 februari 2021
Willemijn Waal en Patrick Lateur

DE VROEGSTE GESCHIEDENIS VAN ONS ALFABET
Lees meer

De Taallezingen werden georganiseerd door Verstegen & Stigter culturele projecten en Paradiso.